ไก่ กับ ไข่ อะไรเกิดก่อนกัน
ชีวิตบนดาวศุกร์
ชีวิตบนดาวศุกร์ | ดาวศุกร์ก็เคยมีมหาสมุทรเหมือนกับโลก | ค้นพบฟอสฟีน เบาะแสของสิ่งมีชีวิต
กันยายน 26, 2020
การสูญพันธุ์ & เหตุการณ์สูญพันธุ์ครั้งใหญ่ทั้ง 5 ครั้ง ที่เกิดขึ้นกับโลก
การสูญพันธุ์ & เหตุการณ์สูญพันธุ์ครั้งใหญ่ทั้ง 5 ครั้ง ที่เกิดขึ้นกับโลก
พฤศจิกายน 7, 2020
ไก่หรือไข่ อะไรเกิดก่อนกัน

ไก่หรือไข่ อะไรเกิดก่อนกัน - ภาพ PickPik

ไก่หรือไข่ อะไรเกิดก่อนกัน นี่เป็นคำถามสุดคลาสสิค ที่มักมีการถกเถียงกันมาอย่างยาวนาน จึงทำให้ในเบื้องต้น มีผู้คนต่างออกมาสนับสนุนแบ่งแยกกันเป็น 2 ฝ่าย ฝั่งหนึ่งเชื่อว่า ไข่นั้นย่อมเกิดก่อน เพราะถ้าไม่มีไข่แล้วไก่ทั้งหลายจะเกิดมาได้ยังไง ส่วนอีกฝั่งหนึ่งมองว่า ไก่ควรจะเกิดก่อนเพราะไม่อย่างนั้น ไข่จะมาจากที่ไหน 

ในอีกทางหนึ่ง “ไก่” และ “ไข่” จึงเป็นเหมือนกับคำเปรียบเทียบ เพื่อให้เข้าใจถึงสถานการณ์อะไรบางอย่างที่ไม่ชัดเจนของจุดกำเนิด และอาจมีความเป็นไปได้ทั้ง 2 ทาง สถานการณ์เช่นนี้จึงยากแก่การจัดลำดับว่าตกลงแล้วอะไรมาก่อนหรืออะไรมาหลัง

ปัญหาคำตอบในคำถามของจุดกำเนิดเช่นนี้มีมาตั้งแต่สมัยโบราณแล้ว อริสโตเติล เคยเขียนอธิบายเอาไว้ในช่วงศตวรรษที่สี่ก่อนคริสตศักราชว่า ลำดับใดๆ ที่ไม่มีที่สิ้นสุด จะไม่มีจุดกำเนิดที่แท้จริง จนมาถึงในช่วงปลายศตวรรษที่ 16 คำถามที่เป็นที่รู้จักกันดีจึงได้รับการพิจารณาให้เป็นข้อยุติในโลกของคริสเตียน โดยอิงจากเรื่องราวต้นกำเนิดในพระคัมภีร์ ในคำอธิบายแห่งการสร้างสรรค์สิ่งมีชีวิต จะอนุญาตให้มีไก่ตัวแรกกำเนิดออกมาได้ โดยไม่จำเป็นต้องออกมาจากไข่

แม้โดยปกติแล้วไก่กับไข่ มักถูกหยิบยกขึ้นมาเป็นตัวอย่างในเชิงเปรียบเปรยในชีวิตประจำวัน แต่หากเรามาลองค้นหาคำตอบในทางวิวัฒนาการทางชีววิทยาตามหลักของดาร์วินแล้วก็จะพบว่า สปีชีส์ของสิ่งมีชีวิตนั้นมีการเปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา และหากสืบย้อนหลังไปเรื่อยๆ ก็จะได้คำตอบว่า ไก่นั้นมีบรรพบุรุษที่ไม่ใช่ไก่

หากคำถามโดยทั่วไปกล่าวถึงว่า ไข่นั้นกำเนิดขึ้นมาก่อนหรือไม่ เราก็ต้องย้อนกลับไปศึกษาว่าไข่ใบแรกๆ ของโลกนั้นเกิดขึ้นเมื่อไหร่ จากงานศึกษาก็พบว่า ไข่ที่เป็นเปลือกแข็ง แล้วสามารถวางบนบกได้ แทนที่จะวางในน้ำเหมือนปลา หรือสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำบางชนิด นั้นปรากฏขึ้นครั้งแรกเมื่อราว 312 ล้านปีก่อน

ในขณะที่ไก่นั้นเป็นลูกหลานของ ไก่ป่า (Red junglefowl) และน่าจะถือกำเนิดขึ้นมาแล้วไม่ต่ำกว่า 8,000 ปี ดังนั้นหากคำถามกล่าวถึงไข่โดยเฉพาะ คำตอบที่ได้ก็จะเป็น “ไข่” 

หากเราเล็งพิจารณาว่าไก่นั้นมาก่อน เราจะพบว่ากระบวนการเกิดไก่นั้นค่อนข้างซับซ้อน และเกิดขึ้นมาจากการผสมข้ามสายพันธุ์กันมาอย่างยาวนาน และยังมีสัตว์ปีกป่าอีกหลายสปีชีส์ที่ชวนทำให้เข้าใจได้ยากอยู่ ในอีกทางหนึ่งเราไม่ควรลืมในเรื่องของการกลายพันธุ์ด้วย เช่นการกลายพันธุ์ของไข่ตัวแม่ หรือสเปิร์มของตัวพ่อ หรือแม้แต่เกิดการกลายพันธุ์ขณะที่ยังเป็นไซโกต ซึ่งทั้งหมดนี้มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงของสายพันธุ์ให้มีความแตกต่างไปจากเดิมทีละเล็กทีละน้อยตลอด ดังนั้นจึงตอบได้ยากเป็นอย่างมากว่า ตกลงแล้วไก่ตัวแรกนั้นคือตัวไหน และเคยเกิดขึ้นเมื่อไหร่ โดย นักฟิสิกส์ดาราศาสตร์ นีล ดะแกรส ไทสัน (Neil deGrasse Tyson) เคยพูดถึงประเด็นนี้เอาไว้ประมาณว่า หากเรามาพิจารณาถึงคำถามกันอย่างจริงจังว่าอะไรมาก่อนกันระหว่างไก่หรือไข่ เราก็จะพบว่าไข่นั้นถูกวางโดยนกมาก่อนแล้ว ไม่ใช่ไก่

ใข่ใบแรก

ไข่นั้นพบเห็นได้โดยทั่วไปในอาณาจักรสัตว์ ในทางเทคนิคแล้วไข่เป็นเพียงเปลือกหุ้ม ที่ภายในนั้นมีตัวอ่อน ที่สามารถเจริญเติบโต และอยู่รอดได้ด้วยตัวของมันเอง แต่หากมาดูประเภทของไข่นกที่เรารู้จักกันดีในปัจจุบันเราจะพบว่า สิ่งเหล่านี้เกิดขึ้นครั้งแรกพร้อมกับวิวัฒนาการของถุงน้ำคร่ำเมื่อประมาณหลายร้อยล้านปีก่อน โดยสัตว์ส่วนใหญ่ในขณะนั้นอาศัยอยู่ในน้ำ แล้ววางไข่ในบ่อในสภาพแวดล้อมที่เปียกชื้น เพราะป้องกันไม่ให้ไข่แห้ง เมื่อถึงจุดหนึ่ง ไข่จึงเริ่มวิวัฒนาการไปจนมีเมมเบรน หรือเยื่อหุ้มพิเศษ 3 ชั้นเกิดขึ้นภายในได้แก่ คอเรียน (chorion), แอมเนียน (amnion) และ แอลแลนทอยส์ (allantois) โดยแต่ละเมมเบรนจะมีหน้าที่แตกต่างกันเล็กน้อย แต่การเพิ่มขึ้นมาของชั้นพิเศษเหล่านี้ ได้ช่วยทำให้ชีวิตอยู่รอดได้ภายในสภาพแวดล้อมแบบปิด ที่ตัวอ่อนสามารถได้รับสารอาหารที่เก็บไว้ และหายใจได้ รวมทั้งขับถ่ายของเสีย โดยไม่จำเป็นต้องใช้สภาพแวดล้อมทางน้ำภายนอกเข้ามาเกี่ยวพันด้วยเลย โดยของเหลวพิเศษที่ห่อหุ้มอยู่ในแอมเนียน บวกกับเปลือกนอกที่แข็งแกร่งนี้ จึงทำให้ไข่ได้รับการปกป้องเป็นพิเศษ

ดังนั้นการจะสืบหาไข่ใบแรก นักวิทยาศาสตร์จึงจำเป็นต้องออกค้นหาหลักฐานของไข่น้ำคร่ำ (Amniotic eggs) ให้พบ ซึ่งเป็นลักษณะเด่นโดยทั่วไปในสัตว์ที่มีถุงน้ำคร่ำ (amniotes) ในกลุ่มของ เทเทรอพอด (tetrapods) และ สัตว์มีกระดูกสันหลัง (vertebrates) อันประกอบด้วยสัตว์เลื้อยคลาน, นก และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม โดยสัตว์ชนิด amniotes ที่มีถุงน้ำคร่ำ มักจะวางไข่ของตัวเองบนบก หรือไม่ก็เก็บไข่ที่ปฏิสนธิเอาไว้อยู่ภายในตัวแม่ (ซึ่งจะแตกต่างจากสัตว์จำพวก anamniotes ที่วางไข่ในน้ำ เช่นปลา และสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ) 

อย่างไรก็ตามนักวิทยาศาสตร์ก็ยังไม่แน่ใจว่า จุดเริ่มต้นจริงๆ ของการกำเนิดไข่นั้นเกิดขึ้นเมื่อไหร่ เพราะเยื่อหุ้มไข่ส่วนใหญ่ไม่ได้อยู่ในรูปแบบของฟอสซิลที่สมบูรณ์นัก ดังนั้นนักวิทยาศาสตร์จึงไม่กระจ่างว่าไข่น้ำคร่ำ ถูกพัฒนาขึ้นเมื่อใด หรืออย่างไร แต่จากการประเมินถึงความเป็นไปได้ที่สุดก็คือ บรรพบุรุษร่วมกันสุดท้ายของ tetrapods (สัตว์ 4 ขาที่มีกระดูกสันหลัง) และ amniotes (สัตว์ 4 ขาที่มีกระดูกสันหลังและวางไข่ด้วยชั้นของเยื่อหุ้มพิเศษต่างๆ) อาจมีชีวิตอยู่ในช่วงราว 370 – 340 ล้านปีก่อน ในขณะที่แหล่งข้อมูลที่ใกล้เคียงที่สุดที่แสดงให้เห็นถึงการมีอยู่ของชีวิตสายพันธุ์ที่มีถุงน้ำคร่ำนั้นเกิดขึ้นเมื่อราว 312 ล้านปีก่อน ดังนั้นแล้วเราจึงสรุปได้ว่า สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม (รวมมนุษย์อยู่ในนี้ด้วย), สัตว์เลื้อยคลาน และนก พวกเราล้วนแล้วแต่เป็นลูกหลานของ amniotes ทั้งสิ้น

ไก่ตัวแรก

ไก่ตัวแรกๆ ที่ปรากฏนั้น เป็นผลมาจากการกลายพันธุ์ทางพันธุกรรมของเซลล์ไข่ตัวแม่ หรือสเปิร์มของตัวพ่อ หรือกลายพันธุ์ขณะกำลังแบ่งเซลล์ ซึ่งตัวพ่อและตัวแม่ในก่อนหน้านั้น มีรูปร่างลักษณะที่คล้ายกับกับไก่ ที่เรียกว่า โปรโต – ไก่ (proto-chickens) นั่นหมายความว่าในช่วงเวลาหนึ่ง proto-chickens ทั้งสองได้ผสมผสาน DNA เข้าไว้ด้วยกันจนให้กำเนิดไก่ตัวแรกออกมา ซึ่งการกลายพันธุ์ทางพันธุกรรมดังกล่าวสามารถเกิดขึ้นได้ในเซลล์เริ่มต้น จนนำไปสู่การคัดลอกตัวเองไปยังส่วนอื่นๆ ของเซลล์ร่างกาย ก่อนที่จะกลายเป็นตัวอ่อนของไก่ในท้ายที่สุด เมื่อเป็นเช่นนี้แล้วอะไรคือผลลัพธ์ที่แท้จริง ที่ไปทำให้เกิดไก่ตัวแรกขึ้น 

จึงทำให้เกิดคำถามใหม่ขึ้นมาว่า แล้วใครที่เป็นพ่อและแม่ของไก่ตัวแรก (ที่พ่อและแม่ของมันไม่ใช่ไก่) เพื่อให้เข้าใจในเรื่องนี้ นักวิทยาศาสตร์จึงสืบสาวไปจนพบว่า มีความเป็นไปได้สูงที่ The red junglefowl (ชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Gallus gallus) อันเป็นที่รู้จักกันในชื่อ นกป่าสีแดง หรือไก่ป่า นั้น น่าจะเป็นต้นตระกูลของไก่ตัวแรก โดยไก่ป่ามีถิ่นกำเนิดอยู่ในหลายประเทศในแถบตะวันออกเฉียงใต้ได้แก่ อินเดีย, จีนทางตอนใต้, มาเลเซีย, สิงคโปร์ และอินโดนีเซีย

นักวิทยาศาสตร์คิดว่าไก่ป่า ได้ถูกนำมาเลี้ยงโดยมนุษย์ที่อาศัยอยู่ในทวีปเอเชีย หลังจากนั้นจึงได้รับความนิยมอย่างกว้างขวาง เนื่องจากเป็นสัตว์ที่มีความก้าวร้าวน้อย และให้ผลผลิตของเนื้อ และไข่อันแสนอร่อยอย่างที่เรารู้จักกันในทุกวันนี้

จากหลักฐานทางประวัติศาสตร์พบว่า ไก่ป่า ถูกนำมาเลี้ยงครั้งแรกเมื่อราว 10,000 ปีก่อน ในขณะที่ผลจากการวิเคราะห์ทาง DNA และการจำลองทางคณิตศาสตร์ กลับชี้ให้เห็นว่า ไก่ นั้นมีความแตกต่าง และแยกตัวออกมาจากไก่ป่ามานานกว่า 58,000 ปีแล้ว ดังนั้นหากเราย้อนกลับไปที่คำถามเดิมของเรา ว่าไก่หรือไข่อะไรมาก่อน แล้วมาร้อยเรียงตามลำดับจากข้อมูลที่ได้นำเสนอไปข้างต้นก็จะพบว่า ไข่ใบแรกๆ นั้น ถือกำเนิดขึ้นมาอย่างช้าสุดเมื่อราว 340 ล้านปีที่แล้ว ในขณะที่ไก่ตัวแรกๆ นั้นวิวัฒนาการขึ้นมาเมื่อประมาณ 58,000 ปีแล้ว สรุปแล้วจึงได้ว่า “ไข่” ย่อมมาก่อน “ไก่” นั่นเอง 

ไข่ไก่ใบแรก

แต่เดี๋ยวก่อน ไม่ได้มีนักวิทยาศาสตร์อ้างว่า ไก่นั้นมาก่อนหรือ? จากที่มาของคำกล่าวอ้างนี้มาจากงานศึกษาวิจัยของนักวิทยาศาสตร์ ที่กำลังศึกษาเกี่ยวกับองค์ประกอบของเปลือกไข่ไก่ แล้วพบว่าเปลือกไข่ไก่ส่วนใหญ่ทำมาจากแคลเซียมคาร์บอเนต (CaCO₃) ซึ่งมีแต่แม่ไก่เท่านั้นที่จะสามารถสร้างมันขึ้นมาได้

การสร้างเปลือกไข่ไก่นั้น แคลเซียมจำเป็นต้องแปลงให้อยู่ในรูปแบบของผลึกแคลเซียมคาร์บอเนต และแม่ไก่จำเป็นต้องอาศัยโปรตีนเฉพาะ เพื่อมาช่วยให้เกิดกระบวนการนี้ นั่นก็คือโปรตีนที่เรียกว่า โอโวไครดิน-17 (ovocleidin-17 หรือเรียกสั้นๆ ว่า OC-17) ซึ่งสามารถพบได้เฉพาะในรังไข่ของไก่เท่านั้น จากงานศึกษานี้จึงนำไปสู่การนำเสนอว่า “ไก่จึงต้องมาก่อนไข่ไก่” เนื่องจากหากปราศจากโปรตีน OC-17 แล้ว ไข่ไก่ก็จะไม่สามารถก่อตัวขึ้นมาได้

จากการร่ายยาวมาทั้งหมดนี้ เราควรจะได้ข้อสรุปของปัญหาโลกแตกนี้ได้แล้วหรือยัง ว่าไข่หรือไก่อะไรมาก่อนกัน ซึ่งถ้าจะให้สรุปเป็นคำตอบแบบม้วนเดียวจบก็จะได้ว่า “ ไข่ นั้นมาก่อนไก่อย่างแน่นอน แต่ไข่ที่ว่านั้นไม่ใช่ ไข่ไก่ ”

Sci Ways
Sci Ways
นักเดินทางข้ามกาลเวลา
Facebook
กลับสู่บนสุด