ชีวิตบน ดาวพุธ
ชีวิตบนวัตถุในระบบสุริยะขนาดเล็ก
ชีวิตบน วัตถุในระบบสุริยะขนาดเล็ก
มกราคม 19, 2021
ชีวิตบน ดาวอังคาร
ชีวิตบน ดาวอังคาร
มกราคม 20, 2021
ชีวิตบน ดาวพุธ

มุมมองที่เห็นมีสีสันของดาวพุธนี้ สร้างขึ้นโดยใช้ภาพจากแคมเปญในภารกิจหลักของ MESSENGER สีเหล่านี้ไม่ใช่สิ่งดวงตาของมนุษย์จะมองเห็นได้จริง แต่เป็นสีที่ช่วยเพิ่มเติมให้เห็นถึงความแตกต่างทางเคมี, แร่วิทยา และทางกายภาพระหว่างหิน ที่ประกอบกันขึ้นมาเป็นพื้นผิวของดาวพุธ เครดิต:NASA/Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory/Carnegie Institution of Washington

จากงานวิจัยในปี ค.ศ. 2020 ที่ตีพิมพ์ลงในวารสาร ‘ไซเอ็นทีฟิค รีพอร์ต’ (Scientific Reports) ที่ศึกษาเกี่ยวกับความโกลาหลทางภูมิศาสตร์ของดาวพุธ ก็เผยให้เห็นว่าดาวเคราะห์หินดวงนี้มีความเป็นไปได้ที่จะมีส่วนผสมของชีวิตอยู่ ก็อย่างที่ทราบกันว่าดาวพุธนั้นมีพื้นผิวร้อนมากทางฝั่งกลางวัน ซึ่งร้อนพอที่จะหลอมละลายตะกั่วได้ (ตะกั่วมีจุดหลอมเหลวอยู่ที่ 327.5 องศาเซลเซียส ในขณะที่อุณหภูมิบริเวณเส้นศูนย์สูตรของดาวพุธทางฝั่งกลางวันร้อนถึง 427 องศาเซลเซียส ในขณะที่อุณหภูมิฝั่งกลางคืนจะหนาวเย็น -173 องศาเซลเซียส นับได้ว่าเป็นดาวเคราะห์ที่มีอุณหภูมิต่างกันที่ผิวดาวสุดขั้วที่สุดในระบบสุริยะ *แต่ยังไม่ใช่ดาวเคราะห์ที่ร้อนที่สุด!) แน่นอนว่าอุณหภูมิสุดขั้วขนาดนี้คงยากเอามากๆ สำหรับชีวิตใดๆก็ตามที่จะต้องวิวัฒนาการขึ้นมาอยู่บนดาวดวงนี้

แต่จากรายงานล่าสุดก็ชี้ให้เห็นว่า ดาวพุธอาจเคยมีองค์ประกอบที่จำเป็นสำหรับชีวิตอยู่! ถึงแม้จะเป็นเรื่องที่ยากมากๆก็ตาม โดยทฤษฎีใหม่ที่เผยแพร่นี้ได้ศึกษาข้อมูลจากคุณสมบัติที่ยุ่งเหยิงเฉพาะบนดาวเคราะห์ที่โคจรใกล้กับดวงอาทิตย์ที่สุด เป็นที่รู้จักกันในชื่อ ‘ภูมิประเทศที่วุ่นวาย’ (Chaotic terrain) ซึ่งภูมิทัศน์เหล่านี้แสดงให้เห็นถึงความไม่สม่ำเสมอของพื้นผิว อันประกอบไปด้วยเศษก้อนหินแตก, พื้นผิวต่างระดับ และหลุมอุกกาบาตยุบตัว 

ด็อกเตอร์ ‘เดโบราห์ โดมิงก์’ (Deborah Domingue) หนึ่งในผู้ร่วมเขียนบทความจากสถาบันวิทยาศาสตร์ดาวเคราะห์ ณ สำนักงานใหญ่ ในทูซอนรัฐแอริโซนากล่าวเปรียบเทียบให้เห็นถึงพื้นผิวอันแสนขรุขระของดาวพุธประมาณว่า “ให้ลองนึกภาพถึงเด็กที่กำลังเล่นโยนอิฐบล็อกลงสู่พื้นดิน ซึ่งอิฐบล็อกบางส่วนจะตั้งตรง, บางส่วนคว่ำ หรือบางส่วนเอียงเพียงเล็กน้อย แล้วให้สังเกตไปที่พื้นดินยุบตัวเหล่านั้น นั่นแหละคือลักษณะของภูมิประเทศที่วุ่นวายของดาวพุธ”

ในตลอด 50 ปีที่ผ่านมา นักวิทยาศาสตร์คิดว่าความวุ่นวายต่างๆบนดาวพุธ เกิดมาจากแผ่นดินไหวที่เคลื่อนตัวไปทั่วทั้งดาว ครั้งเมื่อมีอุกกาบาตขนาดใหญ่ชนเข้าใส่ด้านไกล แต่จากการศึกษาใหม่โดย ดร.เดโบราห์ โดมิงก์ พร้อมกับเพื่อนร่วมงานของเธอ  ‘อาเลกซิส โรดริเกซ’ (Alexis Rodriguez) ก็ให้ข้อสังเกตว่าภูมิประเทศบนดาวพุธ ไม่น่าจะก่อตัวมาจากการถูกอุกกาบาตชนเข้าใส่เมื่อประมาณ 2,000 ล้านปีก่อน นอกจากนี้ โดมิงก์ ยังค้นพบอีกว่าความโกลาหลบนพื้นผิวดาวพุธลดลงเมื่อเทียบกับอดีต ราวกับว่ากิจกรรมใต้พื้นผิวดาวนั้นค่อยๆเลือนหายไป 

คำอธิบายที่ง่ายที่สุดในเรื่องนี้ก็คือ “สารระเหยใต้ผิวดิน” ซึ่งเป็นองค์ประกอบที่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ง่ายจากของแข็งกลายเป็นของเหลว หรือก๊าซ ที่ถูกทำให้ร้อนขึ้นจาก ‘หินหนืด’ (Magma) ที่อยู่เบื้องล่าง การเคลื่อนไหวของหินหนืดเหล่านี้ ส่งผลทำให้องค์ประกอบเหล่านั้นได้เกิดการเปลี่ยนแปลงกลายไปเป็นก๊าซ ด้วยเหตุนี้พื้นผิวดาวพุธส่วนนอก จึงพังทลายลงมาอย่างอลหม่าน ดร.โดมิงก์ บอกว่า ถ้าบ้านของเธอก่อสร้างขึ้นมาอยู่บนเสาที่ไม่แน่นอนแห่งนี้ บ้านของเธอก็จะเอียงเหมือนอย่างที่เห็นบนดาวพุธ

ด็อกเตอร์ ‘พอล เฮย์น’ (Paul Hayne) นักวิทยาศาสตร์ดาวเคราะห์แห่งมหาวิทยาลัยโคโลราโดโบลเดอร์ (ผู้ไม่มีส่วนร่วมกับงานศึกษานี้) ได้ออกมายอมรับว่าคำอธิบายของสิ่งที่เกิดขึ้นกับภูมิประเทศบนดาวพุธ ซึ่งเชื่อกันมาอย่างยาวนานนั้นมีแนวโน้มว่าผิดจริง นอกจากนี้เขายังให้ข้อสังเกตว่าทฤษฎีใหม่นี้สอดคล้องกับสิ่งที่เกิดขึ้นบนดาวอังคาร ในพื้นที่ๆซึ่งมีความคล้ายคลึงกัน ก็อาจมีสาเหตุมาจากการปลดปล่อยของสารระเหยนี้ ซึ่งหากเราค้นพบหลักฐานของการระเหยนี้ ก็มีโอกาสที่เราจะค้นพบ “น้ำ” ได้ด้วยเช่นกัน ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของชีวิต! “แม้ทีมนักวิจัยจะไม่สามารถบอกได้ว่าสารระเหยนี้คืออะไร แต่ก็หวังว่าเหตุผลนี้จะนำไปสู่การค้นพบน้ำในที่สุด” กล่าวโดย ดร.โดมิงก์

การค้นพบดังกล่าวดูเหมือนจะขัดแย้งต่อข้อสังเกตที่พบเห็นได้จริงบนดาวพุธ ที่กล่าวว่าสภาพของดาวดวงนี้ไม่น่าเกื้อหนุนต่อการให้กำเนิดองค์ประกอบในชีวิตแต่อย่างใด เพราะอุณหภูมิภพื้นผิวที่หันหน้าเข้าหาดวงอาทิตย์นั้นสามารถสูงได้ถึง 427 องศาเซลเซียส อีกทั้งดาวเคราะห์ดวงนี้ยังไม่มีชั้นบรรยากาศเพื่อมาคอยทำหน้าที่กักเก็บความร้อน นี่จึงทำให้พื้นผิวอีกด้านหนึ่งที่หันหน้าออกจากดวงอาทิตย์ จึงมีอุณหภูมิเย็น -173 องศาเซลเซียส (ด้วยเหตุนี้จึงมีสมญานามว่า “เตาไปแช่แข็ง” แห่ง ระบบสุริยะ)

ด็อกเตอร์ ‘เจฟฟรีย์ คาร์เกล’ (Jeffrey Kargel) หนึ่งในผู้ร่วมเขียนบทความวิจัยจากสถาบันวิทยาศาสตร์ดาวเคราะห์อธิบายว่า ในตอนแรกเขาก็ไม่อยากจะเชื่อ แต่เมื่อลองพิจารณาดูดีๆในความเป็นไปได้ก็พบว่า ที่ความลึกในระดับพอเหมาะ สภาพแวดล้อมในพื้นที่แห่งนั้นจะเย็นกว่าบนพื้นผิวมาก และเอื้อต่อการอยู่อาศัยได้ของชีวิตบางรูปแบบ! แต่ต้องคงอุณหภูมิเช่นนั้นให้นานพอที่ที่น้ำจะกลายเป็นของเหลว มิเช่นนั้นชีวิตจะไม่สามารถอยู่รอดได้ และที่เขาเชื่อเช่นนั้นก็เพราะ ยิ่งเขาขุดหาหลักฐานทางธรณีวิทยาลึกลงไปเท่าไหร่ เขายิ่งค้นพบองค์ประกอบทางเคมี และสภาพเงื่อนไขทางกายภาพที่ชีวิตจะถือดำรงอยู่ได้ ทำให้เขาเริ่มตระหนักถึงแนวคิดนี้ “มันอาจจะฟังดูบ้า แต่ก็ไม่บ้าไปซะทั้งหมด”

ดร.เฮย์น กล่าวว่า เขาไม่คิดว่าเราจะค้นพบมหาสมุทรหรือทะเลสาบขนาดใหญ่ใต้พื้นผิวดาวพุธ และถึงจะมีน้ำ แต่น้ำก็คงมีน้อยและซึมอยู่ภายในก้อนหินเสียมากกว่า อย่างไรก็ตาม ในการศึกษาข้อสันนิษฐานที่ว่าอาจมีน้ำอยู่บนดาวพุธนั้น ก็ช่วยให้นักวิทยาศาสตร์เริ่มมีความหวังในการค้นหาสิ่งมีชีวิตบนดาวเคราะห์ดวงอื่นๆที่มีลักษณะคล้ายกับดาวพุธทั่วกาแล็กซี! เพราะดาวเคราะห์ในลักษณะนี้ ปัจจุบันมีการค้นพบแล้วนับพันดวงที่โคจรอยู่รอบดาวฤกษ์ และบางดวงก็ดูคล้ายกับดาวพุธอีกด้วย ดร.โรดริเกซ กล่าวปิดท้ายว่า หากน้ำสามารถคงรูปเป็นของเหลวอยู่บนดาวพุธได้ สิ่งนี้ก็ย่อมเกิดขึ้นได้กับทุกหนทุกแห่งในจักรวาล


แหล่งอ้างอิง

  1. The Chaotic Terrains of Mercury Reveal a History of Planetary Volatile Retention and Loss in the Innermost Solar System
  2. Life on the Planet Mercury? ‘It’s Not Completely Nuts’
  3. Ice in the Solar System
SCIWAYS
SCIWAYS
นักเดินทางข้ามกาลเวลา: ผมสนใจเรื่องราววิธีการทำงานของธรรมชาติเป็นอย่างยิ่ง อยากรู้ว่าจักรวาลกำเนิดขึ้นมาได้อย่างไร แล้วทำไมเราถึงมาอยู่ที่นี่
0 0 โหวต
คะแนนบทความ
guest
0 Comments
การตอบกลับแบบอินไลน์
ดูความคิดเห็นทั้งหมด
Facebook
0
ร่วมแสดงความคิดเห็นx
()
x
กลับสู่บนสุด